Tarih

Printer-friendly versionSend by email

1990 senesi sentâbr 24-de Simferopol (Aqmescit) şeerinde İsmail Gaspıralı Milliy kutüphanesi dünya yüzünü kördi. 1995 senesiniñ dekabr ayında İsmail Gaspıralı Qırımtatar cumhuriyet kutüphanesine çevirildi.


Kutüphaneniñ tuvğan tilde çıqqan edebiyat fondu Qırımda ve onıñ tışında yaşağan qırımtatarlar ve diger türkiy millet vekilleri tarafından bağışlanğan kitaplarnıñ miqdarı arttı.

Bugün kutüphaneniñ kitaplar fondunda 36 biñ cılt, bu cumleden qırımtatar tilinde 8 biñ cılt, 2 biñ cılt siyrek rastkelgen ve ğayet qıymetli neşirlerden mevcuttır: İsmail Gaspıralı, Cafer Seydamet, Amet Ozenbaşlı, Osman Aqçoqraqlı, Bekir Çoban-zade, Şevki Bektore, Arslan Kriçinskiy, Eşref  Şemi-zadenıñ ve qırımtatar medeniyetiniñ diger meşur erbaplarınıñ çıqqan kitaplarıdır.

Kutüphaneniñ kitap fondunıñ ğayet qıymetli qısımında aşağıdakiler mevcut:

–        Qırım hanlığınıñ 1613 senesinden 1780 senesine qadar olğan mahkeme ve arhiv vesiqalarını qavrap alğan Qadıasker defterleriniñ 61 cıltınıñ fotokopiyaları;

–        Romaniyada ve Türkiyede qırımtatar diasporası tarafından neşir etilgen «Emel» (1930-1998), «Kırım» (1918) - (1957-1961) mecmualarınıñ, Taşkentte neşir etilgen «Lenin bayrağı» (1957-1990) gazetasınıñ ve «Yıldız» (1976-1990) mecmuasınıñ tolu kollektsiyaları;

–        Basır Ğafarovnıñ, Eşref Şemi-zadeniñ  şahsiy kutüphaneleri;

–        Rusiye devlet kutüphanesinden alınğan kitaplar.

Kutüphaneniñ bibliografik-qılavuz kataloğında alfavit kartotekası, personaliyalar (qırımtatar yazıcıları ve edebiyatşnasları)nıñ kartotekası, deviriy neşirler kartotekası bar.

Yılda 2 biñden ziyade oquyıcı kutüphaneniñ hızmetlerinden faydalana, olarğa 55 biñden ziyade kitap ve diger neşirler berile.

Kutüphane qırımtatar oquyıcılarına hızmet kösterüv, tuvğan tildeki edebiyatnı kütleviyleştirüv meselelerinde Qırımdaki kutüphanelerniñ hadimlerine metodik ve bibliografik qullanmalarnı azırlay ve neşir ete.

Kutüphaneniñ mutehassısları Qırımda toplu surette yaşağan qırımtatar ealisine kitaphane hızmetlerini kösterüv boyünca kontseptsiyanı işlep çıqtılar.

İ.Gaspıralı Cumhuriyet qırımtatar kutüphanesiniñ ğayrıdan tiklenüvi ve inkişafında «Qırımtatar kutüphanesiniñ ğayrıdan tiklenüvi» leyhasınıñ tadbiq olunğanı buyük rol oynadı.

Leyhanı tadbiq etüv çerçivesinde «Bilgi çoqrağı» adlı mahsus kutüphane seriyasınıñ neşiri başlandı. Leyhada qararlaştırılğan on altı kitap çıqarıldı.


 

Kutüphaneniñ maqsadları aşağıdakilerinden ibaret:

–        qırımtatarlarğa ait vesiqalarnı şimdiki ve kelecek nesiller muşterileri içün araştırmaq, tapmaq, havfsızlığını temin etmek ve saqlap qalmaq;

–        muşteriler kontingentini kenişletmek, olar içün kutüphanede ve ondan tışta çalışmaq içün eyi şaraitler yaratmaq, zemaneviy elektron tehnologiyalarnı keniş tedbiq etüv vastasınen Ukrayna, Qırım, yaqın ve uzaq çetel regionlarınıñ muşterilerini milletniñ vesiqa mirasından faydalanuv yolunen teminlemek;

–        muşterilerge hızmet kösterüv usullarını daimiy surette şekillendirmek, daa istiqbal ve semereli iş usullarını omürge tedbiq etmek; Milliy Meclis, icra akimiyetleri ve yerli öz-özüni idare etüv organları vekillerini, iş adamlarını ve milliy intellektual elitanıñ diger kategoriyalarını olarnıñ talaplarına ait informatsyon hızmet ile operativ ve keyfiyetli surette teminlemek;

–        ana tili, tasil, medeniyetni ğayrıdan tiklevde ve inkişaf ettirüvde faal qoltutmaq, halqnıñ medeniy-tarihiy, maneviy-ahlâqiy variyetini keñişletüvde yardım köstermek;

–        muşterilerniñ çeşit ihtiyaclarını tolüsınen eda etüv maqsadınen kutüphane kitap fondlarınıñ mundericesini keniş açmaq;

–        «Millet hatırası» qırımtatar kitabınıñ bibliografiyasını ve malümat bazasını şekillendirmek.

Qırımnıñ yerli medeniyet organlarına ve kutüphanelerine qırımtatar ealisine kutüphanecilik-informatsyon hızmet kosterüvde ve qırımtatarlar toplu yaşağan yerlerde keyfiyetli kutüphane hızmetini kösterüvde yardım olaraq maqsadlı teşkiliy-metodik işlerni eda etmek.

 

İsmail Gaspıralı adına qırımtatar cumhuriyet kutüphanesi:

■ qırımtatar tilinde matbaa eserleriniñ, elyazmalar ve vesiqalarnıñ, diger tillerde qırımtatarlar aqqındaki neşirlerniñ saqlayıcısıdır;

■ qırımtatarlar aqqında, diger türkiy halqlar ve musülman medeniyeti aqqındaki bilgilerni teşviq etüv merkezidir;

■ qırımtatar oquyıcılarınen çalışuvda ve tuvğan tillerdeki neşirlerni kütleviyleştirüvde Qırım kutüphaneleri içün teşkiliy-metodik merkezidir;

■ milliy tevsiyeviy bibliografiya ve kutüphanelerara abonement merkezidir;

■ Qırım ve diger regionlardaki kutüphaneler hadimleriniñ iştiraginen seminarlar, treningler, tögerek masalar ötkere.